Sharmila wint Debuutprijs Blog 4: Het lelijkste beest
Eindredactie. Iets dat ik totaal niet kende voordat ik aan dit avontuur begon. Iets dat ik min of meer abnormaal vond, zelfs. Een neurotische neiging tot muggenziften die mijn schrijfproces alleen maar overhoop kwam halen. En waar ik me bijgevolg niet mee bezighield. Ik ben een beetje een hedonist, in alle eerlijkheid. Gedreven door een natuurlijke drang naar pret. En een half uur zitten kauwen op een woord of een zin is geen pret.
Dus. Toen ik een paar weken geleden de geredigeerde versie van mijn manuscript opende, had ik geen flauw idee wat me te wachten stond. Sterker nog: ik keek uit naar een paar luchtige uurtjes veranderingetjes nakijken. Was I in for a treat.
Al na het eerste kwartier zat ik naar het scherm te kijken alsof het een citroen was waar ik zonet een grote hap uit had genomen. Want daar was dat verschrikkelijke gevoel. Dat wringende, maagsamenknijpende gevoel dat ik krijg als ik lang over een zin moet nadenken. Dat gevoel waarbij al mijn hersencellen zich schrap zetten, hielen hard tegen de vloer, en ondertussen op zoek gaan naar het dichtstbijzijnde exit-bordje. En deze keer zat er niks anders op dan het te verdragen. Misschien verwacht je nu dat ik ga uitleggen hoe het beter ging, mettertijd. Maar dat gebeurde niet. Zelfs geen petieterig klein beetje. Waarschijnlijk is het niet voor alle schrijvers zo, maar wel voor mij. Eindredactie is a bitch.
Ik leerde er wel iets van bij. Iets belangrijks, dat ik niet snel zal vergeten. Elk woord telt. Elke formulering, elke komma, elk punt. Zodra je aan die dingen iets verandert, hoe miniem ook, verandert de volledige betekenis van wat op papier staat. Soms is die verandering zo klein dat het onmogelijk is haar helemaal te vatten. Maar ze is er wel.
En hoe langer ik in het letteroerwoud zat te zwoegen, des te beter begon ik te begrijpen wat taal eigenlijk is. Het is een poging. Een nederige, goedbedoelde poging. Geen enkele formulering is perfect. Woorden zijn geen afgesloten dozen waar een betekenis in zit. Het zijn worpen in het duister. Vage, naar magie ruikende spreuken, die iets kunnen wakker maken. Of niet.
Enkele vakanties geleden ging ik naar een aquarium. In een van de tanken zat de lelijkste vis die ik ooit heb gezien. Hij had een matte, bruinige huid en doffe ogen. Zijn kop, met openstaande bek, hing half omhoog in het water. Hij verroerde geen vin. Op het infoplaatje las ik dat het een prehistorische vis was. Een overlever uit een ander tijdperk. Een wezen dat zo ver van me af staat dat ik het nooit zal begrijpen, en dat het mij nooit zal begrijpen. Maar toch moest ik er naar blijven kijken. Ik stond aan de grond genageld van fascinatie. En misschien keek hij wel terug. Dat zou ik een beetje een eer vinden.
Tijdens de eindredactie moest ik heel vaak aan die vis denken. Want zo vreemd en ongrijpbaar is volgens mij hetgene wat mensen met woorden trachten op te roepen. En wat ik al die uren heb zitten te doen, is niet meer of minder dan dat: proberen en proberen om een zo juist mogelijke combinatie aan toverspreuken in elkaar te haken, in de hoop een stukje van die vis te tonen. Of een glimp ervan. Of tenminste het gevoel van een kleine beweging onder het water. En daarom heb ik het, hoe gruwelijk het ook was, graag gedaan. Want het komt heel dicht bij de kern van wat schrijven eigenlijk is.
En nu maar hopen dat het is gelukt.
