Interview Isabelle van Ewijk - www.lesbischlezen.nl

Isabelle van Ewijk over Verder: "De personages namen de verhaallijn zelf in handen"

'Het weer is, net als ik, in de rouw.' Zo begint de roman Verder van Isabelle van Ewijk, die in maart 2014 verscheen. Verder vertelt het verhaal van de zachtmoedige Tes wier leven na de dood van haar vriendin in een stroomversnelling terechtkomt. Het is Isabelles tweede roman; in 2012 debuteerde ze met Verpand.

LesbischLezen.nl interviewde Isabelle: "Ik wil gerust een 'lesbische schrijfster' zijn."

Waar gaat Verder over en is het autobiografisch?
"Ik denk dat Verder vooral gaat over mensen. Over hun zwakheden en sterke punten, over vriendschap, liefde, lust, verdriet en overleven. In zekere zin is het ook een familiegeschiedenis, al is die familie klein.
Geen van de personages is autobiografisch. Ik kan niet over mezelf schrijven, ik heb ook nooit echt een dagboek bijgehouden. Ik kijk om me heen, observeer mensen en dat vindt zijn beslag in de fictieve personages. Zij dragen allemaal wel iets in zich van mij, van mensen die ik ken of juist niet ken. Dat is het fijne aan fictie, je roept personages in het leven en laat ze vervolgens een eigen leven leiden. Sterker nog: de personages nemen de verhaallijn zelf in handen. Zo ontstaat bij mij een boek, een smeltkroes van ervaringen en dingen die ik iedereen zou toewensen, of juist niemand.

Over de moeder van de hoofdpersoon kan ik wel iets zeggen: net nadat ik was afgestudeerd, kreeg de moeder van een vriendin de diagnose borstkanker. Dat was in die tijd vrij zeldzaam. Ik herinner me in elk geval dat ik daar enorm van onder de indruk was. Na een ziekbed van twee jaar stierf ze en ik weet nog dat ik toen dacht: daar wil ik ooit over schrijven.
De moeder van Tes lijkt in geen enkel opzicht op de moeder van die studievriendin, maar haar ziekte is wel mijn inspiratiebron geweest voor Verder. Ik heb de aanzet tot het verhaal geschreven in de jaren '90 en het jaren na dato pas weer opgepakt, lang nadat mijn eigen moeder genezen was verklaard van borstkanker."

Welke rol speelt rouw in je boek?
"Rouw is belangrijk, maar ik vind niet dat Verder voor het leeuwendeel in het teken van rouw staat. Het boek overspant natuurlijk een lange periode - van 1984 tot 2011 - en daarin kan veel gebeuren. Verlies hoort daarbij, vrees ik. Ook ik heb mensen in mijn omgeving verloren. Maar ik heb vooral veel ziekte om me heen meegemaakt, van vrienden en familie. Mijn beide ouders zijn ernstig ziek geweest en mijn vader was nog redelijk jong toen hem dat overkwam. Ik heb dat heel intens ervaren en ben daardoor totaal anders tegen het leven gaan aankijken. Het heeft onze gezinsband nog hechter gemaakt, dat wel. Maar ik zal er nooit aan wennen. En dat niet-wennen lijkt me universeel. Niemand wil dat een dierbare ziek wordt, niemand wil afscheid nemen, maar je hebt niets te kiezen en je maar te schikken. Dat is ook wat Tes beleeft en op haar manier probeert te verwerken."

De personages in Verder komen uit de modewereld en de filmwereld, twee heel specifieke werelden die je gedetailleerd beschrijft. Wat heb je er zelf mee?
"Ik heb ooit gewerkt voor een bedrijf dat startende ondernemers begeleidde. Een van hen was een modeontwerpster die een eigen bedrijf wilde opzetten. Die professionele ervaring leverde jaren later de fictieve Marijn en Judith op: ze zijn klein begonnen met een eigen merk dat mettertijd is uitgegroeid tot goedlopende keten.
De vader van Tes, Ward, is acteur. Ik wilde dat Ward en zijn vrouw Door echte tegenpolen zouden zijn. Door, die een bloemenzaak heeft, is afkerig van uiterlijkheden en vertegenwoordigt eenvoud, Ward is vrij ijdel en houdt van aandacht. Ik vond hun beroepen goed bij die eigenschappen passen. Naarmate het boek vorderde en er meer personages bij kwamen, ontstond er een sterkere link met de filmwereld en ging die een grotere rol spelen. Bovendien vertaal ik voor mijn werk regelmatig scenario's: het is dus zeker een onderwerp dat me bezighoudt."

Het viel me op dat er meerdere complexe moeder-dochterrelaties in Verder zitten. Hoe verklaar je dat?
Ik zou het eerlijk gezegd niet weten. Het begon met Door en Tes en daarna ging het verhaal een eigen leven leiden. Het was geen opzet, het is gewoon zo gegroeid. Enige kinderen moeten me altijd hebben gefascineerd, want ze keren terug in elk boek dat ik schrijf. Net als de altijd afwezige vader. Maar ik ben geen enig kind en mijn ouders wonen bij mij aan de overkant. Allesbehalve autobiografisch dus. Voor mij is het zo dat situaties die je niet uit eigen ervaring kent juist je verbeeldingskracht stimuleren."

Hoe is het proces van manuscript tot boek bij LaVita verlopen?
"Het was een fijn, rijk en leerzaam proces. Soms was het schrikken, dan weer blij zijn, maar het was vooral iets dat een band heeft gesmeed. Hilda Abbing (de uitgever) en Anja de Crom (de redacteur) geloofden in het verhaal, maar het was aan mij om het te vormen. Ze hebben me veel waardevolle adviezen aangereikt. Zij denken in mogelijkheden, niet in beperkingen, dat heeft me enorm gestimuleerd."

Zowel Verpand als Verder hebben een lesbisch thema. Wat vind je ervan dat je als lesbische schrijfster bekend staat?
"Eerlijk gezegd heb ik nooit gedacht in termen van lesbische of heteroschrijvers. Er zijn hetero's die (ook) LHBT-personages opvoeren in hun boeken en andersom. Het is niemands voorrecht. Uiteindelijk gaat het om het verhaal dat een schrijver vertelt, en of het je aanspreekt. Liefde, lijden, dood, verdriet en jaloezie zijn universele thema's waar niet per se een seksuele voorkeur aan hoeft te kleven. Maar ik besef wel dat het voor lezers soms prettig is om vooraf te weten of een boek een lesbisch thema heeft en in dat geval wil ik gerust een 'lesbische schrijfster' zijn."

Wat lees je zelf graag?
"Ik ben altijd een alleslezer geweest. Mijn ouders zijn gek op boeken en voor mijn boekenlijst op de middelbare school hoefde ik nooit uit te wijken naar de bibliotheek: alle bekende en minder bekende schrijvers stonden in hun boekenkast. We hadden ook boeken van Andreas Burnier in huis. Die heb ik verslonden, maar ik weet niet of ik ze ook altijd even goed heb begrepen. Ik was er misschien wat te jong voor. Ze vormden een mysterie en een intellectuele uitdaging, dat wel.
Een boek dat mijn puberteit heeft bepaald is Geständnis einer Sechzehnjährigen van Robert Pilchowski. Als ik het nu teruglees, heb ik geen idee meer waarom het zo'n diepe indruk op me heeft gemaakt, maar het was een feit. Ik heb het wel tien keer gelezen.
Een van mijn lievelingsboeken blijft Bal Masqué van Elia Barceló. Ik heb het onlangs voor de derde maal gelezen en het boeit me nog steeds enorm."

Werk je al aan een nieuwe roman?
"Ja, ik werk aan een nieuw boek, en ik kan nu al verklappen dat er meerdere lesbische personages in het verhaal zitten!"

Tekst: Kim Hensbergen